![](https://khetidekho.com/wp-content/uploads/2024/08/PP-300x147.jpeg)
સામાન્ય રીતે પશુઓમાં નીચે પ્રકારના પ્રદૂષણનો ભોગ બનતા હોય છે.
ખેતીમાં વધુ ઉત્પાદન માટે અને જીવાત કાબૂમાં રાખવા માટે વધુ પ્રમાણમાં કીટનાશક, રોગનાશકો, નિંદામણનાશકો અને બીજી દવાઓ વગેરે ઉપરાંત પશુ પર ઉપયોગ થતા એક્ટોપેરાઈટીસાઈડઝ થી સીધી અથલા આડકતરી રીતે પશુના આરોગ્ય પર માઠી અસર થાયછે.
ઉદ્યોગો દ્વારા પ્રદુષણ ફેલાઈ છે. જેમાં મુખ્યત્વે સીસુ (લેડ), ક્લોરાઈડ અને પેસ્ટીસાઈડ ની ઝેરી અસર ભારતભરમાં પશુઓમાં અવારેનવારે જોવા મળે છે.
અલગ અલગ પ્રકાર ઘાસચારામાં વિવિદ્ય પ્રકારના ઝેરી તત્વો રહેલા હોય છે. જેમ કે જુવાર, મકાઈ, લીલો રજડો, ઓટ, શાકભાજીના લીલા પાન, શેરડીની ચમરી અને આગરા, કોબીજ અને ફૂલાવરના પાન, દીવેલા, સુગર બીટ, બટાકાનું પલુર, લેન્ટેના, ઘતુરાતા પાન, પરિવહન દરમ્યાન બફાઈ ગયેલો લીલોચારો, વધુ પ્રમાણમાં કઠોળ કે કાર્બોદિત પદાથ વગેરે ખવડાવાથી પશુના આરોગ્ય ઉપર માઠી અસર થાય છે અને ઘણી વખત ઝેરી અસરથી પશું નું મૃત્યુ પણ થાય છે.
આજકાલ બજારમાં આપણે સહુ કોઈ જોઈ શકીએ છીએ કે પોલીથીન બેગ (ઝબલા અથવા થેલી) અને બીજી ઘણીબધી ‘અખાધ ચીજ વસ્તુઓ ભૂખવશાત મજબુરીથી પશુ ખાય છે. જેને લીધે તેના શરીર પર તેની અસર થાય છે. ઘણા લોકો પ્લાસ્ટિક ની થેલીમાં શાકભાજીનો અને ઘરનો કચરો મૂકીને થેલીને ગાંઠો વાળી દે છે અને આ થેલી કે ઝબલું રસ્તા પર ફેંકી દે છે. પશુ આવી થેલીઓમાં રહેલ ખાધ પદાર્થ ખાવાની આશાએ અને ગાંઠો ખોલી જ શકતું હોવાથી આખો કોથળી કચરા સહિત ખાઈ જાય છે. આમ થેલીઓ ખાવાથી નુકસાન થતું હોય છે.
યુરિયા નાખ્યા પછીના પંદર દિવસ સુધીના ઘાસચારામાં નાઇટ્રેટ નું પમાણ વધુ હોય છે. જે પશુને ઝેરી અસર કરે છે ઉપરાંત પાણીની અછતામાં ઉત્પન્ન થયેલા ધાસચારામાં પણ ઝેરી તત્વો જોવા મળે છે. જે ખવડાવવાથી પશુ આરોગ્ય પર માઠ્ઠી અસર થાયછે.
પશુમાં ધ્રુજારી અનુભવાય, આંચકા આવે, ખેંચ આવે, પગ પછાડે, પશુ હાંફવા માંડે , આંખોના ડૉળા ચકળવકળ થાય, પશુ પછડાટ ખાય, પેટ ખૂલ ફૂલી જાય, ભાંભરે, ઝાડા પણ થાય, પશુ બેચેન થાય , મોઢામાં ફીણ આવે, પશુ લંગડાથ, લાળ પડે, દાંત કચકચાવ, વધુ પૅશાળ આવે, જીભ બહાર કાઢે ,મૃત્યુ પણ થઇ શકે.
Ref . ડો જે.બી .કથીરિયા (પશુપાલન ), Junagadh Agriculture University .
Khetidekho is proudly powered by WordPress